Reuma – Morbiditeit

Morbiditeit
Bij een morbiditeit is er verschil tussen een comorbiditeit en een multimorbiditeit.
Comorbiditeit = het hebben van een secundaire bijkomende stoornis naast de primaire, centraal staande, chronische ziekte. De chronische ziekte staat centraal in de behandeling. Mensen met reuma hebben vaak stoornissen, als het prikkelbare darm syndroom, een psychische stoornis als depressie en/of angst of concentratiestoornissen, erbij.
Multimorbiditeit = dat je twee of meer chronische ziekten tegelijk hebt. Deze ziekten zijn allemaal even sterk aanwezig en beïnvloeden elkaar. De chronische ziekten staan allemaal centraal in je behandeling. Je hebt dan twee reumatische ziekten, bijvoorbeeld het Syndroom van Sjögren met het fenomeen van Raynaud, diabetes, een longziekte of een hart- en vaatziekte erbij. Multimorbiditeit en het gebruik van veel verschillende medicijnen (polyfarmacie) verhoogt je kans op complicaties.

Aantal mensen met morbiditeiten
Het hebben van meerdere ziekten heeft negatieve gevolgen voor je kwaliteit van leven. Het kan toeval zijn, dat er meerdere ziekten onafhankelijk van elkaar bij je voorkomen, maar vaak is de ene ziekte een gevolg van een andere ziekte. Een bepaalde risicofactor kan ook leiden tot het krijgen van verschillende ziekten.
Morbiditeit komt vaker voor, naarmate je ouder wordt. Ruim 70% van de mensen ouder dan 55 jaar met een chronische ziekte heeft één of meer andere chronische ziekten erbij. Tussen de 65-80 jaar heeft één derde tot twee derde van alle mensen meer dan twee ziekten. Bij mensen ouder dan 80 jaar heeft zo’n 70 tot 80% een morbiditeit. Volgens https://www.vzinfo.nl hadden ongeveer 5,4 miljoen mensen in 2019 twee of meer chronische ziekten (multimorbiditeit). Dit komt overeen met 31% van de totale Nederlandse bevolking en met 54% van de mensen met ten minste één chronische ziekte (comorbiditeit).

Kwaliteit van leven
Morbiditeiten worden nu sneller opgemerkt door de vergrijzing, meer aandacht voor chronische ziekten en een betere behandeling van ziekten en risicofactoren, waardoor je langer blijft leven. Het hebben van een ziekte is belastend. Een tweede ziekte erbij is lastig. Want een medicijn, dat goed werkt tegen de ene ziekte kan minder goed werken bij de andere ziekte. En wat doe je dan? Wel of niet gebruiken? Met het toenemen van de levensverwachting zie je steeds vaker een morbiditeit optreden. Uit onderzoek blijkt, dat de kwaliteit van leven van mensen met morbiditeiten vaak sterk verminderd is. Er is sprake van een slechter geestelijk en lichamelijk functioneren en er is een grotere kans op sterfte. Bij een morbiditeit is dus het alléén behandelen van de ziekte onvoldoende. Het gaat juist om behoud van levenskwaliteit door te voorkomen, dat je verder beperkt raakt in je normale activiteiten en contacten met anderen.

Ziekte-specifieke benadering
De ziekte-specifieke benadering, die een optimale behandeling beoogt voor de ene ziekte, kan juist een negatief effect hebben op de andere ziekte, die je hebt. Als je morbiditeiten hebt en veel medicijnen gebruikt, dan kunnen de medicijnen voor de ene ziekte de werking van een andere ziekte ongunstig beïnvloeden. Dat kan leiden tot verminderde therapietrouw. Jaarlijks belanden duizenden mensen in het ziekenhuis als gevolg van een verkeerde wisselwerking tussen medicijnen of het verkeerd innemen van medicijnen. De complexe morbiditeit ontstaat meestal geleidelijk. Na verloop van tijd ontstaan door risicofactoren neveneffecten van de ziekte, die je al hebt en “nieuwe” (chronische) ziekten. Je medicijngebruik stijgt haast onzichtbaar en door alle ziektelast ontstaan er ook functionele beperkingen. Dit geeft vaak nog meer beperkingen en een mindere kwaliteit van leven.

Reuma
Mensen met ontstekingsreuma hebben een grotere kans dan mensen zonder ontstekingsreuma om bepaalde andere ziekten te ontwikkelen. Ze hebben vaak een comorbiditeit of multimorbiditeit, zoals: een andere reumatische ziekte erbij, een hart- en vaatziekte, hoge bloeddruk, COPD, een neurologische aandoening, carpaal tunnelsyndroom, diabetes, infecties, maagklachten, botontkalking en/of depressie. Sommige van deze klachten kunnen een gevolg zijn van het ontstekingsproces van de reuma zelf of door bijvoorbeeld het gebruik van bepaalde medicijnen.

Zorgverleners
Met morbiditeiten heb je te maken met veel verschillende zorgverleners: de huisarts, medisch specialisten, de apotheek, de thuiszorg en paramedici, zoals de fysiotherapeut en ergotherapeut. Dan is het belangrijk, dat er iemand is, die overzicht houdt op wat iedereen doet en hoe behandelingen elkaar beïnvloeden. Maar soms gebeurt onderling overleg en afstemming tussen zorgverleners nog te weinig. Hierdoor gaan dingen mis en worden tegenstrijdige behandeladviezen en medicijnvoorschriften niet opgemerkt. Je hebt vaak zelf het beste overzicht van je afspraken, behandeladviezen en de medicijnen, die je moet innemen, als je één ziekte hebt (comorbiditeit). Je hebt dan vaak geen moeite met je zelfmanagement. Als je meerdere ziekten en beperkingen (multimorbiditeit) hebt, dan stijgt je ziektelast en wordt het zelfmanagement een stuk moeilijker. Je wordt dan zieker en je leeftijd of cognitieve beperkingen gaan een rol spelen. Het zelfmanagement van de ziekte wordt dan een te grote opgave. Er ontstaat dan behoefte aan een zorgverlener, die de regie (gedeeltelijk) overneemt van jou en alle activiteiten coördineert. Naast het overzicht houden is het zeker zo belangrijk, dat de behandeldoelen overeenkomen met jouw wensen. De beste behandeling van je ziekte kan soms ook zo zwaar zijn, dat voor jou de kwaliteit van leven vermindert. Daar moet je zeggenschap in hebben. Lees meer over Samen Beslissen.

Registratie morbiditeiten
De gegevens, die huisartsen in elektronische patiëntendossiers (EPDs) vastleggen, zijn de meest volledige bron voor het maken van morbiditeitscijfers, omdat vrijwel iedereen in Nederland ingeschreven staat bij een huisarts en in principe alle ziekten en aandoeningen in het huisartsendossier terecht zouden moeten komen. Het Nivel brengt deze gegevens bij elkaar in de Zorgregistraties Eerste Lijn.
Deze worden gekoppeld aan informatie uit de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg, de Diagnose Behandeling Combinaties Medisch Specialistische Zorg, de Doodsoorzakenstatistiek en (voor diabetes) via de apotheek verstrekte medicijnen.

Help mee