Reuma – mentale gezondheid

Onbegrip en mentale gezondheid
Ruim 2 miljoen mensen in Nederland hebben een vorm van reuma. Dit betekent dat 1 op de 9 Nederlanders om moet gaan met de gevolgen van deze chronische aandoening. Uit onderzoek blijkt dat zeker 50% van de mensen met reuma onbegrip ervaart vanuit hun omgeving. Maar hoe ga je nou om met onbegrip vanuit je omgeving? Hoe houd je jezelf mentaal gezond als je dagelijks beperkingen ervaart door je reuma?

Onderzoek naar reuma en mentale gezondheid
Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 1 op de 6 mensen met reumatoïde artritis (RA) last heeft van een depressieve stoornis. Een depressieve stoornis betekent, dat je echt een diagnose van een psychiater hebt gekregen.
Als je het wat breder trekt, heeft 14-48% van de mensen met RA last van depressieve klachten. Depressieve klachten kunnen sterk overeenkomen met klachten van reuma, zoals bijvoorbeeld vermoeidheid. Daarom wordt een depressie vaak over het hoofd gezien bij mensen met reuma. Depressieve mensen met reuma hebben meer last van pijn, ontstekingen, beperkingen, zijn minder therapietrouw en hebben een verhoogde kans op ernstige complicaties. Hier speelt het kip-ei probleem een rol. De vraag is of depressieve klachten leiden tot meer complicaties of dat de complicaties leiden tot meer depressieve klachten. Het is vooral van belang om te weten, dat depressieve klachten en de complicaties elkaar beïnvloeden.
Angst kan ook een rol spelen bij reuma. Mensen met reuma kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met paniekaanvallen. Aan de andere kant is uit onderzoek gebleken, dat mensen met reuma wel een verminderde kans hebben op schizofrenie.

Omgaan met reuma: wat werkt niet?
Er is ook onderzoek gedaan naar wat wel en niet werkt in het omgaan met reuma. Opvallend is, dat er meer bekend is over wat niet werkt, dan over wat wel werkt.
Een van de dingen, die niet werkt bij reuma, is ‘catastroferen’. Hierbij denk je over je pijn en klachten in de termen van een ramp. Dat is bijvoorbeeld: “Met deze pijn kun je niet leven”. Bij cognitieve therapie krijg je therapie in hoe je tegen een situatie aan kan kijken.
Iets anders wat niet goed werkt, is ‘pijn vermijdende coping’. In dit geval zal je zo min mogelijk ondernemen om daardoor zo min mogelijk pijn te ervaren. Ook kun je het gevoel hebben, dat je geen controle hebt over je situatie. Dat gaat meestal gepaard met negatieve uitkomsten. Hierbij speelt een gevoel van machteloosheid een grote rol. Het is dan belangrijk om mogelijkheden te zoeken, waar je controle kan ervaren over hoe je je voelt.

Omgaan met reuma: wat werkt wel?
Wat werkt dan wel positief in je omgang met reuma? Optimisme is belangrijk. Het werkt ook positief om je pijn te accepteren. Als je gaat vechten tegen de pijn betekent dit dat je de pijn centraal stelt. Het is bijna paradoxaal, dat hoe beter je je pijn kan accepteren, hoe minder pijn je hebt. Ook helpt het om actief problemen op te lossen, je activiteit te verhogen en om sociaal actief te blijven.

Behandeling
Belangrijk is dat goed wordt geluisterd naar wat de behoeften, voorkeuren en prioriteiten in je leven zijn en de ondersteuning of behandeling daarop te richten.

Verwerking van je ziekte
We hebben allemaal doelen in ons leven. Een chronische ziekte kan serieuze gevolgen hebben voor het behalen van die doelen. Hoe je daarmee omgaat, heeft te maken met verwerking. Je hebt verschillende reacties in de verwerking. Deze reacties worden ook wel eens vergeleken met de reacties, die je in een rouwproces ziet. Vaak wordt een volgorde weergegeven bij deze reacties, maar in de realiteit zie je mensen heen en weer gaan tussen deze reacties.
• Ontkenning: in deze reactie ontkent iemand de feiten of gevolgen van zijn ziekte.
Protest: in deze reactie zijn mensen gefrustreerd door hun reuma. Hun reuma hindert hen namelijk in het behalen van hun doelen. Dit kan soms leiden tot agressie, bijvoorbeeld agressie op je eigen lichaam.
Somberheid: in deze reactie is er verdriet om het verlies. Dit kan erg moeilijk zijn voor de omgeving, want hoe gaan ze hiermee om?
Acceptatie: in deze reactie gaan mensen hun aandoening accepteren. Hier zie je dat mensen soms andere doelen belangrijk gaan vinden of dat ze hun doelen op een andere manier proberen te bereiken.

Omgaan met reuma in je relaties
In een relatie is het belangrijk, dat je kunt praten over je aandoening en dat je kunt praten over wat je wel en niet kunt. Hulp vragen en accepteren is daar ook een onderdeel van. Er zijn twee scenario’s, waarbij het lastig kan worden binnen je relatie. In de eerste situatie is de partner overbezorgd. Hierdoor valt deze partner steeds meer in de rol van een verzorger en ga jij je kleiner en afhankelijker voelen. In de andere situatie gaat de partner afstand nemen door het gevoel van machteloosheid, die hij/zij ervaart. Hoe verander je dit? In beide situaties is in gesprek blijven ontzettend belangrijk. Vraag aan je partner hoe het voor hem/haar is, dat jij reuma hebt of vraag wat diegene zou helpen om hiermee om te gaan.

Hoe ga je om met onbegrip?
Toon van Helmond, gezondheidspsycholoog en ervaringsdeskundige, heeft bij het webinar Reuma en je mentale gezondheid een schema laten zien over omgaan met onbegrip. Het voornaamste doel is voorkomen, dat je je een slachtoffer gaat voelen van het onbegrip.

Tips mentale gezondheid
• Lichaamsbeweging
.
Sporten is een van de beste dingen, die je kunt doen om zowel je klachten als je mentale gezondheid te verbeteren. Probeer elke dag een lichamelijke activiteit te doen of het nu een korte wandeling is of een fietstocht – elk klein beetje helpt.
Nachtrust.
Het kan moeilijk zijn om te slapen, als je ontstekingsreuma hebt. Dit kan het gevolg zijn van pijn of zorgen over je toestand. Een gebrek aan slaap kan je pijn zelfs verergeren. Probeer vast te houden aan een rustige routine met regelmaat. Schakel je mobiele telefoon, computer en tv uit. Vraag je huisarts om advies als het niet werkt.
• Zorg voor buitenlucht.
Frisse lucht en een beetje regen doet geen kwaad. Een korte wandeling kan je humeur verbeteren en is goed voor je lichaam.

Mindfulness en positief denken.
Om stress te verminderen en kalmte te bevorderen, kun je mindfulness oefeningen proberen. Sommige mensen vinden het prettig om te mediteren en elke dag een positieve mantra te herhalen. Hieronder een filmpje met een mindfulness oefening.
• Blijf in contact.
Het is belangrijk om in contact te blijven met je vrienden, familie en je omgeving. Op sommige dagen kan dit moeilijk aanvoelen als je pijn hebt en misschien voel je je niet sociaal. Maar je verbonden voelen met andere mensen kan je emotionele gezondheid en welzijn een boost geven.
• Praat erover.
Een van de moeilijkste dingen kan zijn om hulp te vragen. Maar als je meer slechte dagen hebt dan goede dagen, is het erg belangrijk om met iemand te praten. Praat hierover met je huisarts of verpleegkundige.