Dierproefonderzoek: vervanging, vermindering en verfijning?

Is het mogelijk mijn dierproefonderzoek te vervangen voor een alternatief zonder dieren? Is vermindering van het aantal proefdieren in mijn onderzoek een optie? Hoe kan ik het ongerief van de proefdieren in mijn onderzoek zo veel mogelijk beperken? Iedere dierproefonderzoeker is wettelijk verplicht zichzelf deze 3 vragen te stellen in zijn/haar onderzoek. De implementatie van deze 3 vragen laat echter sterk te wensen over. Dit blijkt uit het promotie onderzoek van Judith van Luijk. “Er zijn andere strategieën nodig om verantwoord diergebruik te waarborgen.” aldus Van Luijk die vandaag op haar onderzoek promoveerde.  

Het principe van vervanging, vermindering en verfijning (3V-principe) van dierproeven is al bijna een halve eeuw een centraal thema in de proefdierkunde. Judith van Luijk vroeg zich af in hoeverre dit 3V-principe ook daadwerkelijk wordt toegepast en bijdraagt aan verantwoord proefdiergebruik in Nederland. Zij ging in gesprek met onderzoekers en proefdierdeskundigen van 20 verschillende Nederlandse onderzoeksinstellingen. Uit haar evaluatie bleek dat onderzoekers de 3V- principes goed kennen, maar deze in de praktijk vanwege een gebrek aan vaardigheden en middelen onvoldoende toepassen. Judith ging dan ook op zoek naar andere strategieën voor verantwoord diergebruik en focuste op de ‘systematic review’ methode.

Systematic review
Tijdens een systematic review wordt op een transparante wijze de literatuur van eerder gepubliceerd onderzoek geanalyseerd om zo tot nieuwe inzichten te komen. Deze onderzoeksmethode wordt vaak bij mensgebonden (klinisch) onderzoek toegepast en heeft al veel mankementen van eerder gepubliceerde onderzoeken aan het licht gebracht. Hierdoor kwam er meer aandacht voor de kwaliteit van klinisch onderzoek. Om dezelfde reden zou ‘systematic reviewing’ ook bij dierproefonderzoeken (preklinisch) van toegevoegde waarde zijn. Je komt tot nieuwe inzichten, zonder hiervoor nieuwe dierproeven te hoeven doen. Het is een goed voorbeeld van een proefdiervrije innovatie.

Beperkingen
Voor haar onderzoek analyseerde Van Luijk 91 verschillende systematic reviews van proefdieronderzoek.
Zij concludeerde dat de systematic reviewing methode bij dierproefonderzoek op dit moment een aantal beperkingen heeft:

  • De rapportage over een onderzoek is in veel dierstudiepublicaties onvolledig, wat een goede vergelijking van studies lastig maakt.
  • Negatieve onderzoeksresultaten worden minder vaak gepubliceerd en komen dan ook minder vaak terug in de wetenschappelijke literatuur.
  • Het ontbreekt veel onderzoekers aan de tools en tricks om een gedegen systematische literatuurstudie uit te kunnen voeren.

Onderwijs
Judith wil bereiken dat de kwaliteit van systematic reviewing in dieronderzoek omhoog gaat. Zij ontwikkelde een (inter)nationaal succesvolle onderwijsmodule die onderzoekers de tips en tricks meegeeft om uitgebreid literatuuronderzoek naar dierstudies te kunnen verrichten.  “Preklinische dierstudies worden nog te vaak op wetenschappelijk onverantwoorde wijze uitgevoerd. Hierdoor zijn niet alleen de dieren voor niets gebruikt, maar het kan ook leiden tot verkeerde aannames, met als gevolg dat patiënten onnodig kunnen worden blootgesteld aan nieuwe behandelmethoden die niet werken , of schadelijk kunnen zijn. Bij het opzetten van dierstudies zou dus niet alleen nagedacht moeten worden over voorkomen van ongerief bij de dieren, maar ook de verwachte wetenschappelijke waarde. Systematic reviews kunnen een belangrijke rol s/pelen in het in kaart brengen van deze waarde.”

Bronnen:
https://www.radboudumc.nl/nieuws/2017/betere-dierstudies-dankzij-systematisch-literatuuronderzoek
http://www.ru.nl/nieuws-agenda/agenda/agendaoverzicht/@1074875/evaluation-strategies-to-improve-scientific/

 

 

Comments are closed.